ملھ وڙھ، ڌڪ آيو ته مون تي آ

ملھ وڙھ، ڌڪ آيو ته مون تي آ

منظور ڪوھيار

ملھ پهلوان، لاڙڪاڻي اسٽيڊيم ۾ لٿل هيا. پِڙَ تي هڪ ٻئي کي وارا کڻي کڻي پئي هنيائون. ماڻهن، هنڀوڇيون پئي هنيون. ڏسندڙن ۾ ملان، مستانو ۽ مڪاني به اڳيان اڳيان ويٺا هيا. ملان پهرئين، ٻئي ۽ ٽئين جوڙ وارن ملهن جي ملھ ڏسي سمجھي ويو، ته ملھ مفاهمتي نظريي تحت وڙهي ٿي وڃي. ڌڪ لڳي ۽ همراه نه آٺرجي، اها ڪهڙي ملھ چئبي!؟ سو پهرئين جوڙ جي ٻن ملهن کي سڏي چيائين؛ ”ڪوڙي ملھ، ميدان جي بي عزتي آهي. توهان جي ملھ کان ته مدرسن ۾ ڀلي وڙهجي ٿي. ٻيو ته ڇڏيو، توهان کان ته ڀلي، اديب يا فيسبوڪي دانشور وڙهن ٿا.“

سنڌي لوڪ ادب جي واهر ڪير ڪندو؟ - عاجز رحمت الله لاشاري

سنڌي لوڪ ادب جي واهر ڪير ڪندو؟

عاجز رحمت الله لاشاري

سنڌ جي شهرن ۾، ڪافي پڙهيل طبقو آهي، ماڻهن جي وندر ورونهن ۽ تفريح طبع لاءِ ڪئين وسيلا موجود آهن. جڏهن ته ٻهراڙين ۾ ڪافي عوام اڻپڙهيل آهي، پر کين پنهنجيءَ وندر لاءِ، ٻين وسيلن کانسواءِ، لوڪ ادب جا بيمثل ۽ بيشمار خزانا موجود آهن. ماڻهو ڏسو ته بلڪل سادا، لڱن تي پورو لٽو نه لڀين، پر جڏهين ٿا سَٿ ۾ ويهي ملوڪ پنهنجو منهن کولين تڏهن لفظن جون لڙهيون اهڙيءَ طرح ٿا اوتين، ڄڻ سڳين ۾ موتي ٿا پوئين. درحقيقت لوڪ ادب، ملڪ جي ٻوليءَ ۽ ادب جو بنياد آهي. ٻهراڙيءَ جي سگهڙن وٽ بي بها خزانو موجود آهي، جنهن کي هو سيني ۾ سانڍيندا آيا آهن. ڪيترا ملوڪ پنهنجي حياتيءَ جو دور پورو ڪري هليا ويا ۽ اهو خزانو به ساڻ کنيو ويا، ڇو ته وٺڻ وارو ڪو هو ئي ڪو نه. پر هاڻي وقت جي تقاضا آهي ته اهو کانئن وٺي، ضايع ٿيڻ کان بچائي، پوين لاءِ توشو ڪيو وڃي. خزاني کي هٿ ڪرڻ لاءِ پارکو، اورچ، هڏ-ڏوکي، سياڻا ۽ سالڪ هجن، جي شيءِ کي سڃاڻي ان جو قدر به ڪن.

اردو ادب ۾ ڪتا-شناسيءَ جي روايت

اردو ادب ۾ ڪتا-شناسيءَ جي روايت

حسنين جمال

انجنيئر عبدالوھاب سھتو

سگ-شناسي يا ڪتن جي ڄاڻ بابت اردوءَ جون چند چوڻيون ۽ پھاڪا خدمت ۾ پيش ڪجن ٿا.

المثل فی الکلام کالملح فی الطعام۔

گفتگوءَ منجھ، پھاڪي/ چوڻي جي اھميت اوتري ئي ڄاڻجي، جيتري کاڌي منجھ لوڻ جي آھي.

ھن وچور اندر جتي ضرورت محسوس ڪئي اٿم، اتي وضاحت پڻ ڏني اٿم. روان تبصرو ته ڪيل آھي ئي آھي، تنھن ھوندي به اگر ڪا ڪمي ڪوتاھي نظر اچي ته نظر انداز ڪري ڇڏيندا.

جيترا وات، اوتريون ڳالهيون - مير اعظم علي ٽالپر

جيترا وات، اوتريون ڳالهيون

مير اعظم علي ٽالپر

سنڌي زبان وسيع تر آهي، جنهن ۾ کوڙ سارا مثال موجود آهن. اهي مثال هر ڪو سنڌي ۽ سنڌ واسي ڄاڻي ٿو ۽ انهن جو پڙاڏو سنڌ کانسواءِ جتي سنڌي ڳالهائي وڃي ٿي اتي اهي مثال استعمال ٿيڻ جي صورت ۾ ٻڌڻ ۾ اچي ٿو. سنڌ کانسواءِ، هند ۾ پڻ سنڌي پهاڪا مشهور آهن. هڪ مثال مشھور آهي؛

”ڪنهن جو کلڻ به خواري، ڪنهن جو روئڻ به راحت.“

گهوڙو گاهه سان ياري رکندو ته بُک مرندو- مٺل جسڪاڻي

گهوڙو گاهه سان ياري رکندو ته بُک مرندو

انتهائي غلط چوڻي

مٺل جسڪاڻي

مون به اوهان وانگر هڪ چوڻي ٻُڌي. اوهان وانگر درست تسليم ڪري، وري وري پئي ورجائي آهي. پر اڄ صبح کان آئون سوچي سوچي، ويچاري ويچاري، ٿڪي پيو آهيان. ڦري سري ساڳئي نتيجي تي پيو پهچان!؟... آئون سمجهان پيو ته؛ ”گهوڙو گاهه سان ياري رکندو ته بُک مرندو.“ انتهائي غلط چوڻي آهي. ڇاڪاڻ ته... گهوڙي ۽ گاهه جي ياري کي سمجهڻ جي ڪوشش ۾، جيتوڻيڪ گهوڙي ۽ مون ۾ تمام گهڻو فرق آهي، پر پوءِ به مون پهرين مون متعلق سوچيو. ڳالهه سمجهڻ ۾ سولائي نه ٿي، ته ننڍي هوندي وارا شوق ياد ڪري ڪڪڙ پالڻ، ٻڪري يا رڍ ڌارڻ کان ويندي، جڏهن آئون ننڍو هئس، ته اسان وٽ هڪ مينهن هوندي هئي، هاڻ ماشاءَالله ڪڏهن ڪڏهن ته درجن کان به وڌيڪ مينهون پنهنجون، هڪ ڍڳي ۽ ڪجهه ٻڪريون به پنهنجون، انهن جي پيٽ قوت ۾ سولائي لاءِ ڪڏهن نر ته ڪڏهن مادي، پر هڪ گڏهه بہ پنهنجو، پنهنجي رهندي پئي اچي.

جڏھن حسن پئي ورھايو، تڏھن ڪاٿي ھئين؟ - عبدالڪريم ھاليپوٽو

جڏھن حسن پئي ورھايو، تڏھن ڪاٿي ھئين؟

عبدالڪريم ھاليپوٽو

راجا رنجيت سنگھ، جيڪو شڪل جو ڪوجھو ھيو. ھڪ اک کان ڪاڻو به ھيو. سندس دربار ۾ هڪ ڪنيز محو رقص هئي۔

رقص جو فن پيش ڪرڻ پڄاڻان، نرتڪيءَ راجا کان دان وٺندي هڪ سوال ڪرڻ جي اجازت گهري۔ جنھن جي راجا کيس اجازت ڏني.

اها ڪڪڙ ئي مري وئي - انجنيئر عبدالوھاب سھتو

اها ڪڪڙ ئي مري وئي، جيڪا سونا آنا ڏيندي هئي. (چوڻي)

انجنيئر عبدالوھاب سھتو

هڪڙي ھمراھ هڪڙي ڪڪڙ پالي هئي. اتفاق سان اھا جيڪو ڏيهاڙي آنو لاهيندي هئي، سو سونو ھوندو ھيو.

هڪ ڏينهن ڪڪڙ جي مالڪ جي من ۾ لالچ جاڳي پئي. دل ۾ چوڻ لڳو؛ ”زندگيءَ تي ڀروسو ڪونھي. ڇو نه ڪڪڙ کي ڪهي، سندس پيٽ مان سمورا سونا آنا، هڪ ئي دفعي سان ڪڍي وٺان. اھي کپائي، ڪا جاگير خريد ڪيان، جيڪا اکين آڏو به ھجي، ھٿن ۾ به ھجي ته جنھن وقت مرضي پوي تنھن وقت منجھانئس فائدا وٺان.“