ھڪڙي ٽپي سان کوھ ۾ ڪربو آ، سؤ ٽپا ڏبا ته به نڪري ڪو نه سگھبو آ. - انجنيئر عبدالوھاب سھتو

ھڪڙي ٽپي سان کوھ ۾ ڪربو آ،

سؤ ٽپا ڏبا ته به نڪري ڪو نه سگھبو آ.

(پھاڪو)

انجنيئر عبدالوھاب سھتو

کوھ اندر ڪِرڻ جي لاءِ، ٽپ ڏيڻ جي به ضرورت ناھي. فقط پاڻُ ڇڏڻ جي دير آھي. ڇو جو ھيٺ وٺي وڃڻ لاءِ، زمين جي ڪشش ثقل ئي ڪافي آ. ڪو زور يا طاقت لڳائڻ جي ضرورت ڪا نه ٿي پوي. ان جي ڀيٽ ۾ ھيٺان کان مٿي وڃڻ لاءِ، ٻن شين جي خلاف زور آزمائي ٿي ڪرڻي پوي. ھڪڙو پنھنجي جان جو وزن، جيڪو ھيٺان کان مٿي پاڻ سان نيڻو آھي. ٻيو ڪشش ثقل جي مخالفت ۾ وڃڻ لاءِ، مقابلي وارو زور لڳائڻو آھي. کوھ جي اونھائي، ٽپي ڏيڻ سان پار پوڻ اوکي ٿيو پوي. ان ڪري کوھ مان نڪرڻ لاءِ سوين ٽپا ڏيڻ به ايترا مددگار نه ٿا ٿين. منجھانئن ڪنھن ھڪ اڌ ۾ ڪاميابي ملي ته واھ، نه ته ٽپا ڏيڻ ئي بيسود ٿي ويندا.

وڏيرو ويساھي وڙھي - انجنيئر عبدالوھاب سھتو

وڏيرو ويساھي وڙھي.

(ٿر، چوڻي)

انجنيئر عبدالوھاب سھتو

ويساھي وڙھڻ؛ ويساھ ويھاري ڌڪ ھڻڻ، بي خبرو ڌڪ ھڻڻ، اڻڄاتي ۾ ڇاپڙ ھڻڻ.

ھر ھڪ وٽ وڙھڻ لاءِ پنھنجو گر، ھٿيار ۽ ڏانءُ آھي. جھڙوڪ؛ دوبدو وڙھڻ وارن ۾ ڏاند، سڱن سان، ھاٿي سونڍ سان، سوئر وڄ سان، ماڇي ڏڦي سان، گڏھ اٽ سان، گھوڙو دو-لتي يا پستيءَ سان وغيرھ وغيرھ. انھن جي اڳواٽ ڄاڻ ھوندي آھي. ان ڪري اھڙو بچاءُ پڻ ڳولي رکبو آھي.

نئين کدڙي؛ طبلي جو زيان

نئين کدڙي؛ طبلي جو زيان.

(سرو، پھاڪو)

انجنيئر عبدالوھاب سھتو

کدڙي کي جسماني طور، ٻانھن توڙي ڄنگھن ۾، عورت توڙي مرد کان سگھ، وڌيڪ ھوندي آ. جڏھن نچڻ بيھندو آ ته نه ٻانھن ۾ ٿڪبو آ ۽ نه وري جنگھن ۾. طبلائيءَ جون کنڀڙون پيون سور ڪنديون. ھڪڙو طبلائي مٽجي، ٻيو طبلائي پيو طبلو وڄائيندو. ڪٽجي ڪٽجي، طبلو ڇڄي پوندو، پر نئون کدڙو مجال آ جو ٿڪجي. ڇو جو نئون نچڻ جو جيڪو شونق اٿس، سو کيس ٿڪجڻ نه ڏيندو آ.

لاک وڪامي سون برابر - يوسف جميل

 

لاک وڪامي سون برابر

(سنڌ، چوڻي)

يوسف جميل

لاک مان مراد لک (Lac) آهي، جيڪو هڪ قدرتي رال (Resin) آهي. اها هڪ ننڍڙي جيت (Lac insect) وڻن جي ٽارين تي پيدا ڪري ٿي. هن مان شيون جهڙوڪ شيلاک (Shellac)، وارنش، رنگ ۽ سينگار جون ڪجهه شيون تيار ڪيون وينديون آهن.

شيخ اياز جي پهرين چئن شعري مجموعن ۾ موجود اصطلاحن جو اڀياس -عبدالغفور چانڊيو (مصور حسين)

شيخ اياز جي پهرين چئن شعري مجموعن ۾ موجود اصطلاحن جو اڀياس

عبدالغفور چانڊيو (مصور حسين)

سنڌي شاعريءَ جو جھان انتھائي وسيع آھي. جيئن ڪائنات ۾ سوين ھزارين ننڍا وڏا گرهه آھن، سج ۽ چنڊ آھي، تيئن سنڌي شاعريءَ جي ڪائنات ۾ پڻ ھزارين ننڍا وڏا شاعر آھن، جن مان ھر ھڪ کي ستارن وانگر پنھنجي پنھنجي سڃاڻپ حاصل آھي. انھن مان ڪنھن کي وھائو تاري جو لقب مليل آھي، ته ڪي وري ٽيڙو ۽ نکٽ جيان آھن. شاھ لطيف کي شاعريءَ جي ان افق تي سج واري حيثيت حاصل آھي، جڏھن ته شيخ اياز کي سنڌي شاعريءَ جي آسمان جو چنڊ چئجي، ته به ڪو وڌاءُ نه ٿيندو. ٻنھي پنھنجي شاعريءَ وسيلي سنڌي ماڻھن جي زندگيءَ جي ھر ھڪ رخ جي ڀرپور عڪاسي ڪرڻ سان گڏ سنڌي ٻوليءَ کي وسعت ۽ جاوداني بخشي آھي. نه صرف ايترو، پر ٻنھي عظيم شاعرن پنھنجي شعرن وسيلي سنڌي ماڻھن جي رھنمائي ڪئي آھي. بقول محمد ابراهيم جويي؛ ”تاريخي طور تي لطيف ۽ اياز ٻنھي کي سنڌي قوم جي رھبري ڪرڻ جو ڪردار ادا ڪرڻو ھو ۽ اھو ھنن زبردست طريقي سان ادا به ڪيو.“ (۱)

ٿر جي چارڻ ڪَوِين جي رومانوي شاعري - ڀارومل امراڻي

ٿر جي چارڻ ڪَوِين جي رومانوي شاعري

(لوڪ ادب.)

ڀارومل امراڻي

ٿر جي چارڻن جي رومانوي شاعري به ڏاڍي دل لڀائيندڙ پئي رهي آهي. رومانوي شاعريءَ ۾ چارڻ شاعرن پيار، محبت جي تصور کي سگهه ڏئي من جي معصوميت سان امن جو هٿ پڪڙيو آهي. ڪويتا جي ڪنٺي تي بيهي، سرسوتيءَ ۽ ڪاليءَ کي سرچائي، چاهتن جي چانڊوڪيءَ ۾ انساني عشق جو امرت پيتو آهي. چارڻ ڪوين، ڪوتا ۾ ڪاڪ محل جا رنگ رچايا به آهن ته ڪاڪ محل کي ڪاڙهيو به آهي. ڪوتا ۾ مومل ڏاگهه تان موٽائي به آهي ته مومل کي ڏاگهه تي چاڙهيو به آهي.

جندڙي آ جيئن ڪو جنڊ الا؛ ڪو سک ڏري، ڪو ڏک ڏري.

جندڙي آ جيئن ڪو جنڊ الا؛

ڪو سک ڏري، ڪو ڏک ڏري.

منصور عباسي

ھڪڙا اھي جن کي ڪو ٿاٻو آيو ڪو ڌڪو آيو، ڪنھن دڙڪو ڏنو وٺي دانھن ڪندا، ملڪ مٿي تي کڻندا. ڪو مطلب پورو نه ٿيو ڪا ھاج نه سري، روئندا رڙندا. يڪدم چار اچي آٿت ڏيندن. ڪنھن پاڻي گلاس ڏنو، ڪنھن چانھ چڪي پياري، ڪنھن دم دلاسو ڏنو؛ سامت ۾ اچي ويندا.