نيرن کائو بادشاھن وانگي (طبي، چوڻي)

نيرن کائو بادشاھن وانگي (طبي، چوڻي)

صحتمند زندگيءَ لاءِ ناشتو تمام ضروري

تندرستي هزار نعمت آهي. هن حقيقت کان ڪنهن کي به انڪار ناهي.

سٺي صحت جو ڪارڻ سٺو کاڌو کائڻ آهي. جنهن جي لاءِ صبح جو نيرن/ ناشتو، ڏپھرو/ منجهد جي ماني ۽ رات جي ماني متوازن خوراڪ تي ٻڌل هجڻ کپي. ان لاءِ ٽنهي وقتن جي مانيءَ ۾ نيرن/ ناشتو، سڄي ڏينهن جي لاءِ خاص اھميت رکي ٿو. ناشتي جي اهميت کي روشن ڪرڻ جي لاءِ هڪ آمريڪي ليکڪ ايڊملي جو قول آهي ته؛

نيرن کائو بادشاھن وانگي،

مانجهاندو ڪيو شهزادن وانگي،

رات جي ماني کائو مزدورن وانگي.

جيءُ آهي ته جهَانُ آهي - سميرا مختيار

جيءُ آهي ته جهَانُ آهي

سميرا مختيار

”جيءُ آهي ته جهان آهي.“ اِهو جملو اُن وقت صحيح لڳندو آهي جڏهن انسان ڪنهن تڪليف ۾ مبتلا هوندو آهي ۽ هو عام زندگي جي معمول کي ڪنهن به سور ۽ تڪليف سبب سرانجام نه ڏئي سگهندو آهي.

خاص ڪري اُهي مريض جيڪي سَنڌن يا هڏن جي سور ۾ مبتلا هوندا آهن. سڀ کان پهرين ته اِهو طئي ڪيو وڃي ته جسم ۾ سور ڪهڙي قسم جو آهي، اهو عام سور آهي يا ڪنهن مخصوص جاءِ تي ۽ ڪنهن مخصوص وقت تي پوي ٿو.

جڏهن تڏهن سنڌڙي تو کي قنڌارئون جوکو - ڊاڪٽر نواز علي شوق

جڏهن تڏهن سنڌڙي تو کي قنڌارئون جوکو

ڊاڪٽر نواز علي شوق

چوڻيون ۽ پهاڪا سنڌي زبان، ادب ۽ تاريخ جو قيمتي سرمايو آهن. جيڪڏهن غور سان ڏ‎ٺو وڃي ته هر چوڻيءَ جو ڪو نه ڪو تاريخي، تهذيبي، سماجي يا لساني پس منظر نظر ايندو. ڪن چوڻين ۾ ڪي دلچسپ تاريخي، سياسي يا سماجي واقعا لڪل هوندا آهن. جن جي ذريعي اسان قديم سياسي، سماجي ۽ تاريخي حقيقتون معلوم ڪري سگهون ٿا. اهڙي هڪ چوڻي سنڌ ۾ صدين کان مشهور آهي. ڪنهن ڏاهي چيو آهي ته:

عقل وڏو يا مينهن؟ - مٺل جسڪاڻي

عقل وڏو يا مينهن؟

مٺل جسڪاڻي

اوهان وانگر آئون به ننڍي هوندي کان اهو سوال ٻڌندو پيو اچان ته ”عقل وڏو يا مينهن؟“.

اوهان وانگر ئي، آئون به ڪڏهن سوال جي جواب ۾ مُرڪي ٽارڻ جو منظر ڏسندو اچان، ته ڪڏهن وري عقل، يا ڪڏهن جواب ۾ مينهن ٻڌندو اچان. جيڪي جواب ۾ عقل چون، انهن تي به پڇندڙ ۽ ٻيا ٻڌندڙ کلندي نظر ايندا رهيا آهن، ته جن جواب ۾ مينهن چيو، انهن تي به ساڳئي ٽوڪ مسخري مون به پئي ڏٺي ۽ ٻڌي آهي.

چوڻين جو استعمال - مٺل جسڪاڻي

چوڻين جو استعمال...

مٺل جسڪاڻي

چوڻين، اصطلاحن، محاورن ۽ پهاڪن جو استعمال صحيح ٿيڻ گهرجي، نه ته انهن جي اهميت گهٽجي ۽ نيٺ ته ختم ٿي ويندي. مون کي سائين عبدالله جروار ڪجهه محاورا، اصطلاح، چوڻيون، پهاڪا ياد ڏياريا، انهن تي مون طبع آزمائي ڪئي آهي. اوهان ڏسو، پڙهو، پنهنجي راءِ ڏيو، چوڻين جو ڪٿي غلط استعمال ته نه ٿيو آهي؟!

***

جي ٿا ڪڇون،

ڳالهايون ٿا سچ،

”ٻڪر ٻوساٽ“ ٿا ڪن،

اڻ پڙهيل ڀي،

لکيل پڙهيل ڀي،

پنهنجا ڀي،

پراوا ڀي،

جي ٿا ڪڇون،

ڳالهايون ٿا سچ،

ٻڪر ٻوساٽ ٿا ڪن!

***

سنڌي سماج ۾ مروج شادي غمي ۽ ٻين رسمن متعلق اصطلاحن جو جائزو - ڊاڪٽر بشير احمد شاد

سنڌي سماج ۾ مروج شادي غمي ۽ ٻين رسمن متعلق اصطلاحن جو جائزو

ڊاڪٽر بشير احمد شاد

ڪنهن به مهذب ۽ عوامي ٻولي جي پرک لاءِ ٻين نشانين سان گڏ اها پڻ هڪ وڏي نشاني آهي ته ان ۾ معاشري جي رسمن رواجن، شادين غمين ۽ اٿڻي ويهڻي متعلق اصطلاح پهاڪا ۽ چوڻيون موجود هجن. جڏهن اسان سنڌي زبان کي انهيءَ معيار کان پرکيون ٿا ته معلوم ٿئي ٿو ته سنڌي ٻوليءَ ۾ اهڙي قسم جا بيشمار اصطلاح، پهاڪا ۽ چڻيون موجود آهن. جيڪي خوبصورت ۽ بامعنيٰ لفظن سان سينگاريل ٿيل آهن.

جانورن، پکين ۽ جيتن سان منسوب پهاڪا - ڊاڪٽر بشير احمد شاد

سنڌي ٻوليءَ ۾ جانورن، پکين ۽ جيتن سان منسوب پهاڪا

ڊاڪٽر بشير احمد شاد

ڪنهن به سڌريل ۽ ساهيته ٻوليءَ ۾ پهاڪن کي وڏي اهميت حاصل هوندي آهي. پهاڪا قوم جي سگهڙن ۽ سياڻن جي حياتيءَ جي تجربن جي روشنيءَ ۾ جڙي عوام الناس جي زبان تائين پهچن ٿا. پهاڪن جي انهن چند لفظن ۾ اهڙا ته معنيٰ جا موتي موجود هوندا آهن، جو عام انسان انهن تي عمل ڪرڻ سان ڪيترين براين کان بچي سگهي ٿو.